اين معنى عين فسق و محض استكبار است ، و از احاديث اهل بيت اطهار مستفاد مىشود كه ترك جمعه و جماعت مؤمنين ، و ارتكاب كبيره ، و اصرار بر صغيره ، بيرون مىبرد از عدالت « 1 » و مادام كه صدور اين امور از كسى ثابت نباشد ، نفى عدالت او نتوان كرد ، بلكه محكوم عليه به عدالت است ؛ هر چند در واقع فاسق باشد ، و جايز نيست ما را كه تجسّس از حال باطن كنيم . و همچنين گاهى واجب تخييرى مىدانند و هرگز اختيار نمىكنند و نكرده‌اند به جهت عذر مزبور . و گاهى منقلب مىشوند از آن و قائل به حرمت مىشوند ، بعد از آن متحيّر مىشوند و مىگويند : نمىدانيم . و گاهى مقلّد مجتهدى مىشوند كه او حرام مىداند بدون آن كه دليلى بر حرمت او داشته باشد از كتاب يا سنّت - كه ثقلين‌اند - و آيات و روايات را تأويلات و تحريفات مىكنند ، و تفاخر مىكنند كه : من اين معنى تازه [ را ] گفته‌ام امروز و نصب العين او ابطال و اهمال اين فريضه است و نمىدانند كه تغيير حكم شرع به دقّت طبع ، به جز طبع بر قلوب ثمره [ اى ] ندارد . آرى ، اگر ادلّه شرعيّه - كه نصوص الهيه و روايات نبويّه و اخبار عترت است - اگر متعارض شوند ، ذهن مستقيم و طبع سليم رفع تنافى آن‌ها به معنى مىتواند كرد ، كه با همه موافقت داشته باشد ، خوب است ، نه آن كه آيات و روايات متوافقه را بدون معارض ، به مجرّد آن كه منافى رأى ايشان باشد ، تأويل نمايند ، و خواهند كه آيات و

--> راسخه باطنيّه ؛ به جهت آن كه اين معنى مخصوص عالم الغيب و الشهاده است - تعالى شأنه چنان كه مراد ايشان از طهارت مولد ، عدم ثبوت ولد الزنا بودن اوست ، نه آن كه علم به حلال زادگى او حاصل شود و اگر مراد اطلاع بر ملكه راسخه و حلال زادگى بوده باشد ، تكليف ما لايُطاق خواهد بود . » ( 1 ) . ر . ك : ثواب الاعمال ، شيخ صدوق ، ص 233 .